De TAAL van hoogbegaafden

De TAAL van HoogbegaafdenOp woensdag 3 juni was ik aanwezig op een bijeenkomst die heette: Connect the high-gifted. Ja, het ging over hoogbegaafdheid. Maar uiteindelijk ging het veel meer over het omgaan met je talenten. Want of je nu hoogbegaafd, zwakbegaafd of normaal begaafd bent; iedereen heeft talenten. En dat was meteen ook een bespreekpunt: moeten we de term hoogbegaafd (of zwakbegaafd) nog wel bezigen?* Welke lading geef je de mensen mee die je op deze manier bestempelt? Welke lading kleeft er grammaticaal al aan de term hoogbegaafd? Ben je hoger, dus verheven boven anderen? Heb je meer gaven dan anderen?

Onze conclusie was: nee. Er is wel duidelijk sprake van een verschil in omgaan met aangeboden stof. En er is vaak een gemeten IQ van 130 of meer. Maar dat maakt niet dat zogenoemde hoogbegaafden automatisch meer weten en makkelijker leren. Dat ze altijd tienen halen en later succesvolle wetenschappers worden. Een beeld dat helaas nog steeds bij veel mensen leeft, zelfs op scholen.

verveeld kind op school

bron: ieku.nl

In ons onderwijs hebben hoogbegaafde kinderen het ontzettend moeilijk. Leerkrachten spreken niet de juiste taal en de kinderen worden zelfs afgeremd als ze antwoorden in hun eigen, unieke taal.

Wat was het doel van Connect the high-gifted? Het mooie was, dat dat doel voor iedereen anders was. Er waren ouders van hoogbegaafden, leerkrachten die met hoogbegaafden werken, hoogbegaafde volwassenen en jongeren, hulpverleners en ‘gewoon geïnteresseerden’. Ik mag mijzelf tot ‘een combinatie van alle voorgaande’ rekenen. En waarom was ík er dan?

Een andere TAAL

Voor mij was er de interesse naar de invloed van TAAL op het succes van hoogbegaafden. Want in onze talige onderwijswereld hebben de meeste hoogbegaafde kinderen het ontzettend moeilijk. Leerkrachten spreken letterlijk niet de juiste taal en de kinderen worden niet uitgedaagd te antwoorden in hun eigen, unieke taal. Sterker nog, hierin worden ze vaak afgeremd. Ze herkennen verbanden en structuren in de aangeboden stof, denken vaak al drie stappen vooruit en geven dan antwoorden waar de leerkracht nog niet aan toe was. En dat werkt niet, dus dat mag niet. Veel hoogbegaafden zijn echte beelddenkers: hun taal is opgebouwd uit plaatjes, die ook nog eens vele variaties kennen en razendsnel met elkaar verbonden kunnen worden. En dat sluit ook niet aan op de aangeboden lesstof. Kortom, de kinderen lopen vast.

Probleem!

Iets wat iedereen inmiddels wel weet en ziet, maar waarvoor we met z’n allen nog op zoek zijn naar goede oplossingen. En dat is meteen het volgende punt: hoogbegaafdheid wordt steeds meer erkend in het onderwijs, maar wordt vooral gezien als een probleem, waarvoor een oplossing moet komen. Er wordt extra werk aangeboden, verrijkingswerk, er wordt gecompact, er worden plusklassen ingericht voor projecten met gelijkgestemden. Maar dit wordt allemaal pas ingezet als het ‘gewone schoolwerk’ is afgerond, wordt beheerst en wanneer de noodzaak wordt aangetoond middels hoge CITO-scores.

Ik kan het toch niet…

En daar slaan we de plank mis. Helaas weet ik uit eigen ervaring hoe moeilijk de reis van het onderwijs is, als je niet in je eigen taal wordt aangesproken. Hoe pijnlijk is het als je zelf wéét dat je vaardigheden door docenten worden onderschat, maar je geen mogelijkheid ziet om je proefwerken beter te maken. En hoe makkelijk is het dan uiteindelijk om er zelf maar in te gaan geloven dat je waarschijnlijk toch dom bent of niet zoveel in je mars hebt, als dat je aanvankelijk dacht. Jammer… Een IQ van boven 130, als kind super snel ontwikkeld, maar uiteindelijk stroom je uit met een lagere kwalificatie, of zelfs helemaal zonder… En niemand die nog gelooft dat jij het ooit gaat maken.

En juist daarom was ik bij Connect the high-gifted. Ik wil hoogbegaafden aanspreken in de juiste TAAL. In de breedste zin van het woord. Of in muziektermen: de juiste snaar raken. Het gaat niet om meer of moeilijker werk, het gaat om een totaal andere benadering van het leerproces. En dat geldt ook voor hoogbegaafde volwassenen in het arbeidsproces. Ook zij verlangen een andere taal.

Ik wil dus samen met anderen deze taal te gaan omzetten in onderwijs en projecten waarmee hoogbegaafde kinderen en jongeren zich weer kunnen ontwikkelen als ieder ander. Waarin ze zich kunnen bewijzen, maar waarvan ze ook leren en waarin eisen worden gesteld. Een taal die zij begrijpen en waarin ze zichzelf herkennen. Een taal die hen in staat stelt zelfverzekerd de wereld in te gaan.

Bij Connect the high-gifted heb ik al heel interessante mensen ontmoet. De eerste stappen zijn al gezet, de eerste ideeën staan al op papier. Lees dus binnenkort meer. Ben ik de enige? Nee. Ik zou dus graag samenwerken met anderen die al bezig zijn of die iets willen ondernemen. info@taaljuweel.nl

Een speciaal dankwoord aan Frank Tellings en Kitty Knibbe voor het organiseren van deze inspirerende bijeenkomst. Op 9 september is de volgende. Ik ben erbij!

*uiteindelijk gebruik ik ook in dit stuk nog de term hoogbegaafdheid, omdat iedereen die kent én omdat ik nog geen goed ander woord heb kunnen vinden.

6 gedachtes over “De TAAL van hoogbegaafden

  1. Lies zegt:

    Iedereen heeft een talent en dat talent komt er pas uit bij een juiste benadering. Jammer dat in het huidige onderwijssysteem te weinig rekening wordt gehouden met het ontwikkelen van deze talenten. Ik kan het ook niet goed onder woorden brengen, maar snap het probleem helaas goed…….

    Like

  2. frankakindercoach zegt:

    Ik zie in mijn praktijk veel kinderen die een zucht van verlichting slaken wanneer ze horen dat ze anders leren, maar zeker niet dom zijn!
    Ik baal ervan dat ik er 9 september niet bij kan zijn.
    Ik werk dan met laaggeletterden via het ROC, ook zij zijn volwassenen die veelal op een andere manier leren dan ons talige onderwijs heeft aangeboden.
    Heel veel succes 9 september en ik hoop dat ik dan weer zo’n mooi verslag mag lezen.

    Like

  3. Jolanda zegt:

    Taal, zoals beschreven in het artikel van Taaljuweel, heeft mijn bijzondere aandacht. Taal is de basis van waaruit wij ons ontwikkelen. Als in de communicatie het wederzijds begrip ontbreekt dan begrijpen we elkaar niet goed met alle gevolgen van dien…. Ik word graag op de hoogte gehouden van eventuele initiatieven.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s