De TAAL van hoogbegaafden – intuïtief ervaren

woordwolk-intuitieOp woensdag 9 september vond al weer de tweede bijeenkomst plaats van Connect the high gifted; een netwerkbijeenkomst van ouders en professionals die samen kennis en ervaringen willen delen omtrent hoogbegaafdheid en talentontwikkeling. Mijn interesse, als professional én als moeder, ligt vooral bij de invloed van taal op deze ontwikkeling. Want, zo schreef ik enkele dagen na die eerste bijeenkomst, hoogbegaafde en hooggevoelige kinderen hebben het vaak moeilijk om hun talenten te uiten, omdat ze denken en doen in een heel andere taal dan “normaal” begaafde en “normaal” gevoelige kinderen. Ze worden veelal niet begrepen, maar begrijpen vaak zelf de wereld om hen heen ook echt niet.

Ga uit van de diversiteit van mensen. Kijk niet naar mate waarin iemand zich kan aanpassen aan de norm, maar volg kinderen in hun interesses, in hun ervaringen, in hun eigen taal.

Mijn artikel bracht veel teweeg. Ik kreeg vele e-mails van ouders en professionals die zich herkenden in wat ik schreef. Ook omdat ik zei dat ik graag programma’s wil gaan vormgeven die aansluiten bij ‘de taal van hoogbegaafden’. En het was voor organisator Frank Tellings een reden om mij uit te nodigen als gastspreker voor de bijeenkomst van 9 september. Een hele eer.

Ik besloot het dicht bij mezelf te houden, en met de aanwezigen een Schrijfcafé te doen. Het thema was TAAL. In vier groepjes ontdekten we wat het begrip taal voor ons inhoudt. In de opdracht ‘een kort verhaal over taal’, werd duidelijk dat iedereen taal vooral beschouwt als een belangrijk instrument om jezelf te kunnen uiten, om te kunnen communiceren, om betekenis te geven, maar ook zingeving. Hele belangrijke waarden om jezelf als mens te kunnen ontwikkelen. Zaken als spelling, grammatica of de taal van een land, werden veel minder belangrijk gevonden.

Intuïtief ervaren*

Na het uitpluizen van het begrip taal, heb ik een korte beschrijving kunnen geven van de manier waarop hoogbegaafden en hooggevoeligen ervaren en denken. Hierbij zijn vooral intuïtie, beeld, verbeeldingskracht en innerlijk weten van groot belang. En juist met name daarin verschillen hoogbegaafden van “normaal” begaafden. Door de razendsnelle denkwijze in beelden, geuren en kleuren, los van tijd en ruimte en met een groot gevoel voor ethiek, benaderen hoogbegaafden de wereld zo anders, dat het voor de omgeving soms lijkt alsof ze een andere taal spreken. Op dezelfde vraag krijg je van hoogbegaafden daarom vaak een heel ander, soms onlogisch antwoord. Een antwoord overigens, dat voor de hoogbegaafde zelf wél heel logisch is. Maar zo afwijkend, dat het op school door een leerkracht maar moeilijk goed kan worden gerekend. En veel leerkrachten nemen de tijd niet, of missen zelf het vermogen, om het creatieve antwoord op waarde te schatten.

Interesses

Deze razendsnelle, intuïtieve taal stelt hoogbegaafden dus in staat met zeer verrassende en creatieve oplossingen te komen. Maar ook met verrassende en creatieve gespreksstof. Want ook de interesses worden beïnvloed door deze intuïtieve ervaringswereld. Dat maakt dat veel hoogbegaafde kinderen al veel eerder dan leeftijdsgenootjes bezig zijn met vraagstukken als “wat is de zin van het leven”, “heeft het heelal een einde”, “hoe werken vitaminen in mijn lichaam?” Maar ook: “Waarom maken ze in Syrië nu zoveel ruzie? Als ze gewoon naar elkaar luisteren, komen ze erachter dat ze eigenlijk allemaal hetzelfde willen.” Dit zei mijn dochter van 6 jaar gisteren, nadat ze het in de klas over vluchtelingen hadden gehad.

Nerd of Tokkie?

Deze diepe interesses leven over het algemeen dus niet bij leeftijdsgenootjes, maar ook leerkrachten, en bijvoorbeeld sporttrainers zijn hier vaak onvoldoende op ingespeeld. En dit is één van de oorzaken waarom hoogbegaafde kinderen vaak als zonderling of ‘nerdy’ worden gezien. En afgezet tegen een meer gemiddeld kind, of tegen de ‘gangbare’ norm, zijn het ook vaak nerds. Maar ja, dat beeld is gecreëerd, door ‘normaal’ begaafde mensen, door middel van vele stereotypen in Amerikaanse films. Wie herinnert zich niet Eugene uit de film Grease? EugeneWaren hoogbegaafden in de meerderheid geweest, dan werden ‘normaal’ begaafde mensen misschien wel als simpel of ‘Tokkie’ bestempeld… Iets wat nu juist vaak gebeurt bij de zogeheten ‘zwak begaafden’…

Het zou veel hoogbegaafden, maar ook zwakbegaafden, autisten, ADHD’ers en andere stempelkinderen** uiteindelijk vooral goed doen, wanneer leerkrachten en hulpverleners niet meer zouden uitgaan van een lat, waarlangs je kinderen meet. Veel logischer is het, als je uitgaat van de diversiteit van mensen. Dat je niet kijkt naar mate waarin iemand zich kan aanpassen aan de norm, maar dat je kinderen volgt in hun interesses, in hun ervaringen, in hun eigen taal. En dat op waarde weet te schatten.

Passend Onderwijs?

Zover zijn we helaas nog lang niet. Er zijn gelukkig wel veel leerkrachten die dit graag willen, maar helaas zijn ook zij uiteindelijk gebonden aan de Citotoetsen, die toch weer het aanpassend vermogen van de kinderen toetst. Maar, het is een begin. Deze week opende The school of life in Amstelveen haar deuren, en er komen steeds meer scholen waarin kinderen zelf bepalen waar ze aan werken, wat ze willen ontwikkelen. De politiek zet Passend Onderwijs op de kaart… En ook al klinken de eerste bevindingen daaromtrent niet heel hoopvol, er heerst een algemeen besef dat veel kinderen in het huidige onderwijs niet uit de verf komen. Was dat vroeger anders? Nee. Hoeveel kinderen, ook in mijn eigen generatie, kregen vroeger niet onterecht een stempel opgedrukt? Hoeveel hoogbegaafde volwassenen zeggen niet dat hun hele schoolcarrière vreselijk was en dat ze nog steeds last hebben van de overtuigingen en angsten die ze in die periode hebben opgebouwd?

Ik voel dat ik nog heel lang door kan gaan… Echter, het is niet mijn bedoeling om in dit artikel de oplossing aan te dragen voor de problemen die veel hoogbegaafden dagelijks ervaren… Dat kan ik ook niet alleen. Mijn bijdrage aan Connect the high gifted was, om mensen te laten nadenken over de invloed van taal op de ontwikkeling van deze kinderen. En over hoe we deze taal bewust kunnen inzetten bij hun begeleiding.

Laten we samen verder praten over onze ideeën hierover. Mijn persoonlijke doel is om uiteindelijk te komen tot een mooi pakket aan (onderwijs)programma’s voor deze groep kinderen. Ik start met een programma dat een directe link heeft met taal. Ik kinderen bewust maken van hun eigen unieke taal en ze leren hoe ze deze juist positief kunnen inzetten op school. Jouw input kan ik hier goed bij gebruiken. Wil jij hierover eens verder praten? Mail me op info@taaljuweel.nl Dan organiseer ik binnenkort een ronde tafel gesprek. Een gesprek waarin jij ook jouw agendapunten kan inbrengen. Want ik wil graag verbinden.

Tot snel?

*Het begrip intuïtief ervaren, wat ik heb geleend van Carla Muijsert-Van Blitterswijk, gaf reden tot discussie en zelfs wat verwarring. Maar ja, in taal moet je beestjes een naam geven…

**De benaming van vele ‘stempels’ doet over het algemeen ook veel stof opwaaien. Hierover spraken we al eens bij Connect the high gifted. Ik hanteer voor nu de benamingen die de meeste mensen kennen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s